Motor arızalı ya da hiç çalışmayan bir araç satılabilir. Hasarlı ve arızalı araç alan firmalar bu araçları çekiciyle yerinden teslim alır. Teklif, aracın kaza ya da arıza öncesi değerinden onarım maliyeti ve belirsizlik payı düşülerek hesaplanır. Arızanın ne olduğu ne kadar netse, belirsizlik payı o kadar küçük olur ve teklif yükselir.
Bu yazıda "çalışmıyor" denen araçlarda en sık karşılaştığımız arızaları, onarım ile satış arasında nasıl karar verileceğini, satmadan önce yapabileceğiniz düşük maliyetli kontrolleri ve teslim sürecini anlatıyoruz.
"Araç çalışmıyor" ne demek? Arızalar aynı değil
Telefonda "araç çalışmıyor" cümlesini çok duyarız. Ama bu cümle, birkaç yüz liralık bir aküden motoru yeniden yapılması gereken bir arızaya kadar her şeyi anlatabilir. Teklifin ilk adımı, arızanın hangi gruba girdiğini anlamaktır.
| Belirti | Olası sebep | Onarım maliyeti seviyesi |
|---|---|---|
| Marş basmıyor, gösterge ışıkları sönük | Akü bitmiş ya da kutup başı sorunu | Düşük |
| Marş basıyor ama motor çalışmıyor | Yakıt, ateşleme, sensör ya da triger | Düşük–yüksek (triger koptuysa yüksek) |
| Motor çalışıyor, ses ve duman var, güç yok | Kompresyon kaybı, conta, turbo | Orta–yüksek |
| Motor çalışmıyor, kolu dönmüyor | Motor kilitlenmesi, yatak sarması | Yüksek |
| Motor çalışıyor ama araç hareket etmiyor | Şanzıman, debriyaj ya da aks | Orta–yüksek |
| Çalışıyor, sonra kendiliğinden duruyor | Elektrik, beyin, sensör, yakıt pompası | Belirsiz |
| Su basması sonrası çalışmıyor | Silindirlere su girmesi, elektrik | Belirsiz–yüksek |
Bu tablodaki "belirsiz" satırları alıcı için en riskli olanlardır. Elektrik arızası ve su basması gibi durumlarda arıza söküp bakmadan tam olarak anlaşılamaz. Alıcı da bu belirsizliği teklifine yansıtır.
Yakıt türüne göre sık görülen çalışmama sebepleri
Aynı belirti, aracın yakıt türüne göre farklı bir arızayı işaret edebilir. Arızayı tarif ederken aracın yakıt türünü ve son belirtileri birlikte yazmanız, alıcının doğru tahmin yapmasını sağlar.
Dizel araçlar: Enjektör arızası, yakıt pompası, partikül filtresi (DPF) tıkanması ve EGR valfi sorunları sık görülür. DPF tıkanan araçlar çoğu zaman tamamen durmaz, "güç kaybı" moduna geçer. Kışın kalitesiz yakıt donması da çalışmama sebebi olabilir.
Benzinli araçlar: Bobin, buji, yakıt pompası ve sensör arızaları en yaygın sebeplerdir. Triger kayışı ya da zinciri koptuysa motor iç parçaları zarar görmüş olabilir; bu durumda onarım maliyeti hızla yükselir.
LPG'li araçlar: LPG sistemi ayarının bozulması, regülatör ya da enjektör arızaları motorun düzensiz çalışmasına yol açar. Uzun süre ayarsız kullanılan LPG'li araçlarda supap yanması görülebilir; bu durumda motor revizyonu gündeme gelir.
Hibrit ve elektrikli araçlar: Şaşırtıcı ama bu araçlarda "çalışmıyor" şikâyetinin önemli bir kısmı, yüksek voltaj bataryasından değil küçük 12 voltluk yardımcı aküden kaynaklanır. Bu akü bittiğinde araç hiç tepki vermeyebilir. Önce 12 volt akü kontrol edilmeli; yüksek voltaj sistemi arızası ise yetkili servis teşhisi gerektirir.
Onarmak mı, satmak mı?
Bu kararı verirken üç rakama ihtiyacınız var:
- Aracın arıza olmasaydı bugünkü piyasa değeri.
- Onarım maliyeti. Mümkünse iki farklı servisten.
- Aracın bu haliyle satış teklifi.
Genel kural basit: onarım maliyeti aracın değerine yaklaştıkça satış mantıklı hale gelir. Ama motor arızalarında birkaç ince nokta var.
Motor onarımının üç yolu
Motoru ciddi arızalı bir araç için genellikle üç seçenek sunulur:
- Revizyon (motor yenileme): Motor sökülür, aşınan parçalar değiştirilir. Maliyeti motorun durumuna göre değişir; söküm sonrası "tahminden fazlası çıktı" durumu sık yaşanır.
- İkinci el (çıkma) motor takmak: Daha ucuz olabilir, ama takılan motorun geçmişi bilinmez. Garanti süresi kısadır ya da yoktur.
- Sıfır motor: En güvenli ama en pahalı seçenek. Çoğu orta yaşlı araçta maliyeti aracın değerine çok yaklaşır.
Hangi yolu seçerseniz seçin, motoru değişmiş araçlar ikinci el piyasasında soru işaretiyle karşılanır. Motor değişimi ruhsat işlemleri gerektirebilir ve alıcı bunu sorar.
Şanzıman arızası
Otomatik şanzıman arızaları, özellikle çift kavramalı şanzımanlarda, motor arızası kadar pahalı olabilir. Şanzımanın onarılabilir mi yoksa değişmesi mi gerektiğini anlamak için uzman bir şanzıman servisinin teşhisi gerekir. Teşhis ücretini ödemek, hem onarım kararınızı netleştirir hem de satış teklifini yükseltir; çünkü alıcı da arızanın ne olduğunu bilir.
Ne zaman satış daha mantıklı?
- Onarım maliyeti aracın değerinin yarısını geçiyorsa
- Onarımdan sonra bile aracın genel durumuna güvenmiyorsanız (yüksek kilometre, başka yaklaşan masraflar)
- Onarım haftalar sürecekse ve bu sürede başka bir araca ihtiyacınız varsa
- Aracı zaten satmayı düşünüyordunuz ve arıza bu kararı öne çektiyse
Onarıp satmak, motor arızalı araçlarda nadiren en kârlı yoldur. Onarım parasını harcarsınız ama "motoru yapıldı" ifadesi alıcının gözünde hasarsız araç kadar değer taşımaz.
Aracın yaşına göre kaba karar tablosu
| Aracın durumu | Genellikle mantıklı olan |
|---|---|
| Genç (0–5 yaş), değeri yüksek, arıza teşhis edilmiş | Onarım; özellikle garanti ya da yetkili servis desteği varsa |
| Orta yaşlı (6–12 yaş), onarım maliyeti değerin yarısından az | Onarım ya da satış; kullanım planınıza göre |
| Orta yaşlı, onarım maliyeti değerin yarısından fazla | Çoğu zaman satış |
| Yaşlı (12+), yüksek kilometre, motor ya da şanzıman arızası | Satış; parça değeri hurda bedelinden yüksekse hurdaya vermek yerine satış |
Bu tablo kesin bir kural değil, başlangıç noktasıdır. Aracın size duygusal ya da pratik değeri, bütçeniz ve onarım süresi kararı değiştirebilir.
Teklif nasıl hesaplanır?
Çalışmayan araçta teklif hesabı, hasarlı aracım ne eder yazısında anlattığımız formülle aynı mantıkla yapılır; ama belirsizlik payı daha büyüktür.
Alıcı en kötü senaryoyu hesaplar. Araç çalışmadığı için motorun ve şanzımanın gerçek durumu test edilemez. Alıcı, "sadece akü" ihtimalini değil, "motor değişecek" ihtimalini fiyatlar. Arıza ne kadar belgeliyse bu pay o kadar küçülür.
Parça değeri bir alt sınır oluşturur. Motoru tamamen kullanılamaz durumda olan bir araç bile kaporta parçaları, iç mekân, farlar, jantlar ve elektronik aksamıyla değer taşır. Teklif, hiçbir zaman bu parçaların toplam değerinin çok altına düşmez.
Çekici ve depolama maliyeti eklenir. Çalışmayan araç çekiciyle taşınır ve onarım ya da söküm öncesi bekletilir. Bu masraflar teklifte hesaba katılır.
Değeri yükselten ve düşüren unsurlar
| Teklifi yükselten | Teklifi düşüren |
|---|---|
| Arızanın serviste teşhis edilmiş olması | "Bilmiyorum, bir gün çalışmadı" belirsizliği |
| Kaporta ve iç mekânın temiz olması | Kaza hasarının da olması |
| Düşük kilometre, düzenli bakım | Uzun süre açıkta beklemiş, paslanmış araç |
| Çok satan, parçası bol model | Parçası zor bulunan model |
| Aracın kapalı ve erişilebilir bir yerde olması | Çekicinin zor ulaştığı bir yerde olması |
Arıza bir kazadan sonra başladıysa
Bazen motor ya da şanzıman arızası doğrudan bir kazanın sonucudur: önden çarpmada radyatör ve fan zarar görür, araç bir süre kullanılınca motor hararet yapar; ya da alt takıma gelen darbe şanzıman karterini çatlatır. Bu durumda arıza bir mekanik aşınma değil, kaza hasarıdır ve kasko ya da karşı tarafın trafik sigortası kapsamına girebilir.
Arızayla kaza arasında bağlantı olduğunu düşünüyorsanız, aracı satmadan önce sigorta şirketinize bildirin ve eksper incelemesini bekleyin. Satış kararını, sigortanın ne kadarını karşılayacağı netleştikten sonra vermek daha sağlıklıdır. Kazadan sonraki adımları sırasıyla kazadan sonraki ilk 72 saat yazısında anlattık.
Kazadan sonra hararet uyarısı yanan bir aracı kullanmaya devam etmek, onarılabilir bir radyatör hasarını motor arızasına dönüştürebilir. Uyarı yandığında aracı durdurun ve çekiciyle taşıtın.
Satmadan önce yapılabilecek düşük maliyetli kontroller
Aşağıdaki kontroller, birkaç yüz lira ya da biraz zaman karşılığında teklifinizi belirgin şekilde netleştirebilir:
- Akü testi ya da takviye: Marş basmıyorsa önce akü kontrol edilmeli. Bitmiş bir akü yüzünden "çalışmıyor" denen araç, takviyeyle çalışabilir.
- Arıza kodu okutma: Bir servis ya da oto elektrikçisinde arıza tespit cihazına bağlatmak, hangi sistemde sorun olduğunu gösterir. Çıkan kodların fotoğrafını saklayın.
- Yağ ve su seviyesi: Motor yağında su ya da soğutma suyunda yağ varsa conta arızasının işareti olabilir. Bu bilgi alıcı için değerlidir.
- Kısa video: Araç marş basıyorsa, marş anını gösteren 20 saniyelik bir video, motorun kilitli mi yoksa dönüp çalışmıyor mu olduğunu gösterir.
Su basmış bir araçta bu kontrollerin hiçbirini yapmayın, marş da basmayın. Silindirlere su girdiyse marş motoru kalıcı olarak bozabilir. Ayrıntılar İzmir'de sel ve su basmış araçlar yazısında.
Serviste ya da sanayide bekleyen araç
Çalışmayan araçların önemli bir kısmı, satış kararı verildiğinde zaten bir serviste ya da sanayide bekliyordur. Bu durumda dikkat edilecekler:
- Servisin bekleme ve söküm ücreti: Araç sökülmeye başlandıysa ya da uzun süredir bekliyorsa servis ücret isteyebilir. Satıştan önce bu tutarı netleştirin.
- Sökülen parçalar: Motor ya da şanzıman söküldüyse, parçaların araçla birlikte teslim edileceğinden emin olun. Eksik parça teklifi düşürür.
- Teslim koordinasyonu: Alıcının servisle doğrudan konuşması süreci hızlandırır. Servisin adını, adresini ve yetkili kişiyi paylaşın.
Bornova 2. Sanayi Sitesi'nde onarım merkezimiz olduğu için İzmir'deki sanayi sitelerinde bekleyen araçlar için servislerle doğrudan iletişim kurabiliyoruz.
Arızalı aracı ilanla satarken dikkat
Arızalı aracı ilan sitesinde kendiniz satmayı düşünüyorsanız, bu kategoride dolandırıcılık girişimlerinin sık olduğunu bilin. Karşılaştığımız ve müşterilerimizden duyduğumuz yaygın senaryolar:
- Kapora ya da "nakliye ücreti" isteyen alıcı: Aracı görmeden almak isteyip sizden çekici, ekspertiz ya da noter masrafı için ödeme isteyen kişilere ödeme yapmayın.
- Fazla ödeme ve iade talebi: Hesabınıza fazla para gönderdiğini söyleyip farkı iade etmenizi isteyen kişiler, genellikle sahte dekont ya da geri alınabilir bir ödeme kullanır.
- Noter dışı devir teklifi: "Vekâletle alalım, sonra devrederiz" gibi teklifler, aracın sizin üzerinizdeyken başkası tarafından kullanılması ve cezaların size gelmesi riskini taşır.
- Aracı devirden önce teslim almak isteyen alıcı: Bedel hesabınıza geçmeden ve devir yapılmadan aracı teslim etmeyin.
Bu riskler, ilanla satışın teorik olarak yüksek fiyatına karşı tartılması gereken gerçek maliyetlerdir. Hangi yolla satarsanız satın, ödeme ile devrin aynı anda yapılmasını şart koşun.
Hurdaya vermek mi, satmak mı?
Çok yaşlı, kaza da geçirmiş ve motoru tamamen kullanılamaz durumda bir araç için hurdaya vermek de bir seçenektir. Hurda işleminde aracın trafik kaydı silinir ve araç bir daha trafiğe çıkamaz. Hurda bedeli genellikle aracın ağırlığına ve malzeme fiyatlarına göre hesaplanır.
Satış ise aracın parçalarının ve onarılabilirliğinin değerini de hesaba katar. Bu yüzden aracın hâlâ değerli parçaları (sağlam kaporta, iç mekân, elektronik aksam) varsa, satış teklifi çoğu zaman hurda bedelinden yüksek olur. Karar vermeden önce iki rakamı da öğrenin.
Teslim ve evrak
Çalışmayan aracın satışı da diğer araçlar gibi noterde yapılır. Aracın çalışmaması noter işlemini etkilemez; araç notere götürülmez, devir ruhsat ve kimlikle yapılır. Gerekli belgeler:
- Araç ruhsatı
- Ruhsat sahibinin kimliği
- Şirket aracıysa imza sirküleri ve yetki belgesi
- Kredi varsa banka bilgisi ve borç durumu (kredili ve rehinli araç satışı yazısına bakın)
Ayrıntılı liste hasarlı araç satarken gerekli evraklar yazısında. Çekiciyi biz gönderiyoruz; aracın anahtarının ve varsa yedek anahtarın teslimde hazır olması yeterli.
Sık sorulan sorular
Motoru yatmış araç satılır mı?
Evet. Motoru yatmış, kilitlenmiş ya da hiç çalışmayan araçlar satılabilir. Hasarlı ve arızalı araç alan firmalar bu araçları çekiciyle teslim alır. Teklif, motorun durumu ve aracın geri kalanının değeri birlikte değerlendirilerek verilir.
Çalışmayan aracı noterde satmak için aracı götürmem gerekir mi?
Hayır. Noter devrinde araç bulunmaz; ruhsat ve kimlik bilgileriyle işlem yapılır. Araç çekiciyle ayrıca teslim alınır.
Arızanın ne olduğunu bilmiyorum. Yine de teklif alabilir miyim?
Alabilirsiniz. Belirsizlik teklifi biraz düşürür ama satışa engel değildir. Arıza kodu okutmak ya da marş anının videosunu göndermek teklifi netleştirir.
Motor arızalı aracın kaskosu arızayı karşılar mı?
Kasko genellikle kaza, yangın, sel gibi olayları kapsar; mekanik arıza ve aşınma çoğu poliçede kapsam dışıdır. Arıza bir kazadan ya da sel gibi bir olaydan kaynaklandıysa poliçenizi kontrol edin.
Uzun süredir çalıştırılmayan araç satılır mı?
Evet. Uzun süre bekleyen araçlarda akü, lastikler, fren ve yakıt sistemi bozulmuş olabilir; bu durum teklifte hesaba katılır. Aracın nerede ve nasıl beklediğini (kapalı alan mı, açık otopark mı) belirtmek faydalı olur.
Servis aracımı söktü, parçalar ayrı. Satabilir miyim?
Satabilirsiniz. Sökülen parçaların eksiksiz olduğundan ve araçla birlikte teslim edileceğinden emin olun. Eksik parça varsa teklif buna göre düzenlenir.
---
Çalışmayan ya da motor arızalı aracınız için teklif formunda "Motor arızalı" seçeneğini işaretleyip fotoğrafları gönderin; aynı iş günü içinde ön teklifimizi iletelim, çekiciyi biz gönderelim. Ayrıntılar kazalı ve hasarlı araç alımı sayfasında.
